ROZWÓJ MOWY

Na prawidłowy rozwój mowy ma wpływ kilka czynników:

– sprawność narządów artykulacyjnych (język, podniebienie, wargi, uzębienie)

– układ oddechowy (płuca,oskrzela, tchawica)

– sprawny aparat fonacyjny (gardło, krtań oraz jama nosowa)

– praca ośrodkowego układu nerwowego w tym wzrok, słuch, rozumienie i nadawanie mowy

– prawidłowy rozwój motoryki dużej i małej

– środowisko w jakim wychowuje się dziecko

L. Kaczmarek wyróżnił 4 okresy rozwoju mowy:

– okres melodii (0-1 r.ż)

– okres wyrazu ( 1-2 r.ż)

– okres zdania (2-3 r,ż)

– okres swoistej mowy dziecięcej (3-7r.ż)

1. OKRES MELODII – przypada na pierwszy rok życia dziecka:

Dziecko początkowo komunikuje się płaczem i krzykiem. Rozwój mowy w 2 miesiącu życia objawia się tzw. etapem głużenia, który jest odruchem bezwarunkowym. Powstają wokalizacje pierwszych samogłosek i spółgłosek. Jest to bardzo ważny etap w kształtowaniu zdolności porozumiewania się. W kolejnym miesiącu pojawiają się pierwsze prymarne spółgłoski, a już w czwartym miesiącu dziecko produkuje spółgłoski p, b, m, które w przyszłości umożliwią mu wypowiedzenie pierwszych ważnych słów np: mama, pa pa, baba.

W 6 miesiącu rozpoczyna się etap gaworzenia i jest odruchem warunkowym, czyli powtarzaniem zamierzonym. Jeśli dziecko jest niesłyszące nie bądzie gaworzyło.

Szósty miesiąc to gaworzenie samonaśldowcze. Dziecko słuchając własnych realizacji zaczyna je powtarzać. Poprzez operowanie głosem rozwija słuch fonemowy.

W 8 miesiącu dziecko odbiera i rozumie wypowiedzi, które nacechowane są emocjami i zabarwieniem uczuciowym.

Cały proces nabywania systemu językowrgo opiera się na 3 etapach:

– powtarzanie;

– rozumienie;

– nazwanie;

Bez naśladowania i rozumienia dziecko nie będzie mówiło.

Dlatego tak ważne dla prawidłowej mowy są każde zdobywane kolejne umiejętności dziecka.

9 miesiąc życia to bardzo istotny miesiąc z uwagi na pojawiający się gest wskazywania palcem.

Kształtuje się w ten sposób wspólne pole uwagi z dorosłym. Jest to bardzo istotny etap do późniejszej prawidłowej komunikacji. Powstają pierwsze słowa składające się z sylab otwartych.

W 12 miesiącu życia dziecko rozumie już proste słowa tj. mama, tata. Reaguje na imiona domowników. Posługuje się 3-5 słowami.

2. OKRES WYRAZU – 12-24 miesiące:

Dziecko artykułuje samogłoski oraz spółgłoski tj. p, b, m, t, d, n, ś mogą jeszcze występować zmiękczenia pi, bi, mi. Trudne spółgłoski zastępuje łatwiejszymi. W wieku 18 miesięcy rozumie proste zdania. Powtarza słowa dwusylabowe. W tym okresie rozwija się słownictwo dziecka. W drugim roku życia dziecko mówi o sobie w trzeciej osobie – np. niunia je.

3. OKRES ZDANIA – 2-3 rok życia:

Jest to intensywny rozkwit mowy. Dziecko buduje proste 2 wyrazowe zdania. Następnie 3 i 4 wyrazowe wypowiedzi.

3 latek wymawia wszystkie samogłoski, spółgłoski: b, p, t, d, m, n, ń, k, g, f, w, ch, l, ł, ś, ź, ć, dź.

Ma zasób ok. 1000 słów.

4. OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECIĘCEJ – od 3 do 7 roku życia:

Czterolatek wymawia s, z, c, dz, i nie powinien posługiwać się już zmiękczeniami, czasem może pojawiać się głoska r. Jest to okres wzmożonej aktywności ruchowej.

Pięciolatek powinien wymawiać sz, ż, cz, dż, mowa w pełni zrozumiała dla otoczenia.

Sześciolatek ma w pełni opanowany i ukształtowany język mówiony. Zakończony podstawowy rozwój mowy.

> Wyposażenie gabinetu